ในร้านส้มตำ วันที่อากาศร้อนอบอ้าว เมื่อจานส้มตำวางลงตรงหน้าของอิ่มและเพื่อนๆ สมาชิกแต่ละคนที่มีส้อมเป็นอาวุธในมือต่างจ้วงลงไปภายในจาน ตักเอามะละกอเส้นที่คลุกเคล้าเครื่องปรุงรสจนเข้าเนื้อขึ้นมาใส่ปาก อิ่มผู้ได้ลำเลียงส้มตำเข้าปากเป็นคนแรกใช้แรงบดเคี้ยวเส้นมะละกอในปากพร้อมหลับตาพริ้ม หลังจากบดเคี้ยวและซึมซับรสจนได้ที่ อิ่มกลืนมันลงไปในคอแล้วสูดลมหายใจเข้าปากและจมูก 1 ครั้ง ลืมตาขึ้น พร้อมทำตาโตแล้วพูดว่า “แซบ”

อิ่มทีละคำวันนี้จึงขอพาไปรู้จักกับคำว่า แซบ

แซบ เป็นคำวิเศษณ์ เป็นภาษาถิ่นภาคอีสาน มีความหมายว่า อร่อย ซึ่งคำนี้มักเขียนผิดเป็น แซ่บ ผิดอย่างไรรู้ไหมเอ่ย งั้นเรามาทบทวนเรื่องการผันวรรณยุกต์กันนิดหน่อยดีกว่า แม้คำนี้จะมี ซ เป็นพยัญชนะต้น ซึ่งจัดอยู่ในหมวดอักษรต่ำ ผันได้ 3 เสียง 2 รูป คือมีพื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันด้วยรูปวรรณยุกต์เอกเป็นเสียงโท ผันด้วยรูปวรรณยุกต์โทเป็นเสียงตรี เช่น โซ โซ่ โซ้ ถ้าใช้การผันแบบนี้ คำว่า แซบ ซึ่งเป็นเสียงโท เวลาผันวรรณยุกต์ก็จะเป็น แซบ แซ่บ แซ้บ แล้วทำไมจึงบอกว่าเขียน แซ่บ แบบนี้จึงผิดล่ะ นั่นก็เพราะกฎการผันนี้ใช้ได้กับอักษรต่ำคำเป็นเท่านั้น อักษรต่ำคำตายมีการผันแตกต่างกันนิดหน่อย และคำว่า แซบ ก็เป็นอักษรต่ำคำตาย

อักษรต่ำคำตายยังแยกเป็นอักษรต่ำคำตายสระสั้น มีพื้นเสียงเป็นเสียงตรี ผันด้วยรูปวรรณยุกต์เอกเป็นเสียงโท ผันด้วยรูปวรรณยุกต์จัตวาเป็นเสียงจัตวา เช่น คะ ค่ะ ค๋ะ และอักษรต่ำคำตายสระยาว ซึ่งมีพื้นเสียงเป็นเสียงโท ผันด้วยวรรณยุกต์โทเป็นเสียงตรี ผันด้วยวรรณยุกต์จัตวาเป็นเสียงจัตวา ดังนั้นคำว่า แซบ จึงเข้าเกณฑ์อักษรต่ำคำตายสระยาว ผันได้เป็น แซบ แซ้บ แซ๋บ การเขียนคำว่า แซบ ที่เป็นเสียงโทจึงไม่มีรูปวรรณยุกต์ใดๆ

ขอให้ทุกมื้อของคุณจงมีแต่ความอิ่มหนำ