ศิลปาแห่งสถาปัตย์ของ เลอ กอร์กบิวซิเย “ที่ว่าง แสง และการจัดวางเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับมนุษย์เทียบเท่ากับขนมปังและที่ซุกหัวนอน” Space and light and order. Those are the things that men need just as much as they need bread or a place to sleep. เลอ กอร์กบิวซิเย บิดาแห่งสถาปัตยกรรมโมเดิร์น

คำกล่าวที่ว่างานศิลปะจะมีค่าก็ต่อเมื่อศิลปินลาโลกไปแล้วนั้นอาจจริงสำหรับศิลปินหลายท่าน แต่กับปรมาจารย์ด้านสถาปัตยกรรมผู้ฝากผลงานไว้ทั้งด้านจิตรกรรมและประติมากรรมเช่น เลอ กอร์กบิวซิเย บิดาแห่งสถาปัตยกรรมโมเดิร์นนั้นถือเป็นความจริงเพียงครึ่งเดียว เพราะงานของท่านมีชีวิตและเติบโตไปพร้อมผู้สร้าง ทั้งบางชิ้นก็ยังถูกรังสรรค์ให้จับต้องได้หลังจากที่ท่านเสียชีวิตไปแล้ว

เลอ กอร์กบิวซิเย หรือ Charles-Édouard Jeanneret-Gris ชาร์ลส์ เอดูอาร์ด ฌองเนอเครต์ กรีส์ นั้นมีชีวิตอยู่ในช่วง ค.ศ.1887-1965 เป็นสถาปนิกที่อุทิศเวลาส่วนใหญ่ในชีวิตวางรากฐาน Urbanisation หรือที่ผู้เขียนแปลเองว่า การวางโครงสร้างเมืองใหญ่ ซึ่งจัดว่าเป็นสถาปัตยกรรมโมเดิร์นแขนงหนึ่ง

สมัยที่ท่านยังมีชีวิต คำว่าเมืองใหญ่เป็นสิ่งที่ผู้คนถวิลหา ความศิวิไลซ์ของตึกระฟ้าเริ่มมาเยือน และดูเหมือนปัญหาที่ตามมาจะถูกบดบังจากความเจริญและเศรษฐกิจที่มากระจุกตัวอยู่ตรงกลางเมืองหลวง ประชากรอันล้นหลามและตึกรามเตี้ยๆ ที่ไม่อาจรองรับการต่อเติมนั้นเป็นปัญหามาก ท่านเล็งเห็นปัญหาความเป็นอยู่ในชุมชนแออัดของชาวปารีเซียนเป็นอย่างแรก จึงเริ่มลงมือออกแบบตึกและผังเมืองใหม่เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต และเริ่มขยายความคิดไปสู่เมืองต่างๆ ทั่วโลก

แทบไม่น่าเชื่อว่าในเวลา 78 ปีที่ท่านมีชีวิตอยู่ ท่านได้ออกแบบสถาปัตยกรรมมากกว่า 50 ชิ้น และถึงแม้จะไม่ได้มีการนำไปก่อสร้างทุกชิ้น เพราะเหตุผลทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีที่เดินช้ากว่าความคิด งานส่วนใหญ่ก็ได้รับการยกย่องว่ายิ่งใหญ่ระดับโลก อาทิ โบสถ์แซงต์ปิแยร์ ที่เมืองแฟร์กมินี ประเทศฝรั่งเศส (St. Pierre Church, Firminy - France) ตึกฟิลิปส์ พาวิเลียน กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม (Philips Pavilion) ซึ่งสร้างขึ้นเพื่องาน World’s Fair Expo ’58 พิพิธภัณฑ์ศิลปะตะวันตกแห่งชาติ ณ กรุงโตเกียว (National Museum of Western Art - Tokyo) สถาปัตยกรรมโมเดิร์นที่เมืองจันทิกรา (Chandigrah) ถึง 4 ชิ้น

St. Pierre Church, Firminy - France โบสถ์แซงต์ปิแอร์ ที่แฟร์กมินี ประเทศฝรั่งเศส เพิ่งสร้างเสร็จเมื่อ ค.ศ.2006

ก่อนหน้าที่จะลงแรงเป็นสถาปนิกเต็มตัวนั้น ท่านใช้เวลาส่วนใหญ่ค้นหาแนวทางทางศิลปะ ท่านเป็นเพื่อนของ ปาโบล ปิกัสโซ จึงไม่แปลกที่งานจิตรกรรมจะได้รับอิทธิพลของจิตรกรนามกระเดื่องผู้นี้อยู่มากโข แต่ก็ใช่ว่าจะขาดแนวทางของตนไปเสียทีเดียว ท่านและญาติรุ่นราวคราวเดียวกันนามว่า ปิแอร์ (Pierre) ได้สร้างลัทธิทางงานศิลป์ขึ้นเองโดยเรียกว่า Purism หรือบริสุทธิ์นิยม จัดอยู่ในช่วงเวลาหลัง Cubism ข้อน่าสังเกตคือ ผลงานทางสถาปัตย์ของท่านนั้นต่างจากงาน Purism โดยสิ้นเชิง กล่าวคือเน้นการแก้ปัญหาและความเป็นไปได้เป็นหลัก ซึ่งอาจเป็นเพราะเนื้องานที่ยังต้องพึ่งพิงเทคโนโลยีและโครงสร้าง จุดเริ่มต้นของงานศิลป์แนวบริสุทธิ์นิยมนี้เองเป็นที่มาของวารสาร L’Esprit Nouveau หรือจิตวิญญาณใหม่ ซึ่งทำให้ท่านเป็นที่รู้จักในวงกว้าง ท่านนำแนวคิดทั้งเกี่ยวกับจิตรกรรม ประติมากรรม และสถาปัตยกรรมเขียนลงไปในหนังสือ และยังเขียนบทกวีอิงปรัชญาแนวมนุษยนิยม จนบ่อยครั้งนักวิจารณ์ทั้งในยุคนั้นและยุคถัดมาลงความเห็นกันว่า ออกจะ หลงตัวเอง มากไปหน่อย ซึ่งแม้จะจริง แต่ผู้เขียนก็ยังชื่นชมท่านอยู่สามประการ

ประการแรกคือความมุ่งมั่น หลายโครงการของท่านถูกปฏิเสธแม้จะลงทุนลงแรงทำมาแล้วหลายปี เพราะดันไปทำในช่วงสงครามโลก ประการที่สองคือความสามารถที่หลากหลาย ประการสุดท้ายคือการมองเห็นปัญหาที่ผู้อื่นมองไม่เห็น เรียกได้ว่ามีวิสัยทัศน์ไกล

ประการสุดท้ายนี้เองซึ่งเป็นข้อเตือนใจให้คนรุ่นเรามองทะลุสิ่งที่อยู่ตรงหน้า อย่ามองวิกฤตเป็นโอกาสเท่านั้น จงหัดมองให้รอบ เพราะบางครั้งโอกาสก็เป็นวิกฤตได้เช่นกัน!

 ที่มา : Le Corbusier: The Art of Architecture, exhibition at Barbican Centre - London