| Fly Me to Polaris |
|
|
| Written by ระวีพงศ์ |
| Monday, 17 August 2009 12:01 |
|
ในแต่ละฤดูจะมีดาวปรากฏให้เห็นต่างกัน สำหรับประเทศไทยแล้วฤดูที่เหมาะแก่การดูดาวมากที่สุดคือฤดูหนาว เนื่องจากท้องฟ้าโปร่งมีเมฆและไอน้ำในอากาศน้อย จึงสามารถมองเห็นดาวได้อย่างชัดเจน กลุ่มดาวในฤดูหนาวพี่พบเห็นบ่อยได้แก่ ดาวนายพราน ดาวหมาเล็ก ดาวค้างคาว ดาวจระเข้ ดาววัว ดาวลูกไก่ แต่จะมีดาวดวงหนึ่งซึ่งพิเศษกว่าดาวดวงอื่นเนื่องจากสามารถมองเห็นได้ตลอดทั้งปีและตลอดทั้งคืนนั่นก็คือดาว Polaris หรือดาวเหนือดวงปัจจุบันนั่นเอง คุณรู้หรือไม่ว่าดวงดาวบนท้องฟ้าได้ถูกจัดทำเป็นแผนที่เอาไว้นานเป็นพันๆปี และที่นานกว่านั้นดวงดาวเหล่านี้ไม่ได้จัดเรียงในรูปแบบที่เราคุ้นชินเหมือนเช่นทุกวันนี้ ผมขอยกตัวอย่างดาวเหนือ (North Star) ซึ่งเป็นดาวที่สำคัญมากสำหรับคนเดินทางในเวลาค่ำคืน ปัจจุบันขั้วเหนือของแกนโลกชี้อยู่ที่ดาวโพลารีส (Polaris) ในกลุ่มดาวหมีเล็ก (Ursa Minor) หรือที่เราเรียกกันว่าดาวเหนือ แต่เมื่อ 5,000 ปีก่อนในยุคของชาวอียิปต์โบราณแกนโลกชี้อยู่ที่ดาวทูบาน (Thuban) ในกลุ่มดาวมังกร (Draco) ซึ่งชาวอียิปต์ใช้ดาวนี้เป็นดาวเหนือในการสร้างปิรามิด และในอีก 13,000 ปีข้างหน้า แกนโลกจะชี้ไปที่ดาวเวก้า (Vega) ในกลุ่มดาวพิณ (Lyra) และนับจากปัจจุบันไปอีก 25,800 ปีแกนโลกก็จะกลับมาชี้ที่ดาวโพลาลิสอีกครั้ง อันจะเป็นผลให้แผนที่ดาวในระบบศูนย์สูตรเปลี่ยนแปลงไปตามตำแหน่งดาวเหนือ ตำแหน่งดาวบนท้องฟ้านอกจากจะเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลแล้ว ตำแหน่งแห่งที่ของผู้สังเกตนั้นยังมีผลโดยตรงต่อการดูดาวอีกด้วย เป็นต้นว่าถ้าเรายืนอยู่ที่ขั้วโลกเหนือก็จะเห็นดาวเหนือตรงกับกลางศีรษะพอดี และเราก็จะเห็นเฉพาะดาวในซีกโลกเหนือ (Northern Hemisphere) เท่านั้น หากเราไปยืนดูดาวที่ขั้วโลกใต้ก็จะเป็นกรณีตรงกันข้าม คือจะมองไม่เห็นดาวเหนือเพราะดาวเหนือจะเสมือนอยู่ใต้เท้าของเราพอดี จะเห็นก็แต่ดาวที่อยู่ในซีกโลกใต้เท่านั้น (Southern Hemisphere) ดังนั้นบรรดาสาวๆทั้งหลายอย่าได้หลงเชื่อหนุ่มๆที่มาชวนไปดูดาวเหนือที่ออสเตรเลียหรือนิวซีแลนด์เด็ดขาด ไม่ว่ามันจะฟังดูโรแมนติกสักเพียงใดสำหรับประเทศไทยของเรานั้นเหนือเส้นศูนย์สูตรประมาณ 15 องศา (18 องศาโดยประมาณสำหรับจังหวัดเชียงใหม่) เป็นเหตุให้สามารถสังเกตดาวได้ทั้งสองซีกโลกแต่จะค่อนไปทางดาวในท้องฟ้าซีกโลกเหนือมากกว่า โดยจะสังเกตเห็นดาวเหนืออยู่สูงจากเส้นขอบฟ้าประมาณ 15 องศา ทางทิศเหนือ ดาวเหนือนั้นมีความสว่างน้อยมาก (mag 1.80) การสังเกตดาวเหนือจึงทำได้ยาก แต่เราสามารถใช้กลุ่มดาวบริเวณขั้วฟ้าเหนือช่วยหาได้ ซึ่งมีสองกลุ่มได้แก่ 1. กลุ่มดาวคาสซิโอเปีย (Cassiopia) หรือกลุ่มดาวค้างคาวตามคติไทย เป็นกลุ่มดาวที่สังเกตเห็นได้ง่าย ประกอบด้วยดาว 5 ดวงเรียงตัวกันคล้ายตัวอักษร M หรือเหมือนค้างคาวกำลังบิน อยู่ห่างจากดาวเหนือเป็นระยะทางปรากฏประมาณ 25 องศา โดยจุดกลางจะชี้ไปที่ดาวเหนือ กลุ่มดาวนี้อยู่ตรงกันข้ามกับกลุ่มดาวหมีใหญ่จึงสามารถใช้ระบุตำแหน่งของดาวเหนือแทนกลุ่มดาวหมีใหญ่ได้
|
|
Chiang Mai, Thailand
|
|||||||
![]() |
|
||||||
|
![]() CALM
|
||||||
| Show more details | |||||||
|
|||||||
![]() “ฤดูร้อนยามบ่าย - ฤดูร้อนยามบ่าย วลีที่ไพเราะที่สุดในภาษาอังกฤษ” -เฮนรี เจมส์- |