Skip to content

Your Ad Here
Home Brain Food Physics Fly Me to Polaris
Fly Me to Polaris Print E-mail
Written by ระวีพงศ์   
Monday, 17 August 2009 12:01

การแหงนมองท้องฟ้าในคืนเดือนมืดขณะที่รอบกายไร้แสงไฟรบกวน เป็นความสุขประการหนึ่งของนักดูดาวสมัครเล่นอย่างผม การจ้องมองดูดาวบนท้องฟ้าชักพาให้เกิดจินตนาการมากมาย นอกจากนั้นยังให้ความเพลิดเพลินกับการมองหาหมู่ดาวต่างๆ และมองกลุ่มดาวเหล่านั้นเคลื่อนผ่านจากฟ้าฟากตะวันออกไปยังฟ้าฟากตะวันตก เมื่อผมจ้องมองหมู่ดาวผมเห็น สิงโต หมี ค้างคาว จระเข้ ฯลฯ คุณเห็นอะไรบนนั้นบ้างครับ


ในแต่ละฤดูจะมีดาวปรากฏให้เห็นต่างกัน สำหรับประเทศไทยแล้วฤดูที่เหมาะแก่การดูดาวมากที่สุดคือฤดูหนาว เนื่องจากท้องฟ้าโปร่งมีเมฆและไอน้ำในอากาศน้อย จึงสามารถมองเห็นดาวได้อย่างชัดเจน กลุ่มดาวในฤดูหนาวพี่พบเห็นบ่อยได้แก่ ดาวนายพราน ดาวหมาเล็ก ดาวค้างคาว ดาวจระเข้ ดาววัว ดาวลูกไก่ แต่จะมีดาวดวงหนึ่งซึ่งพิเศษกว่าดาวดวงอื่นเนื่องจากสามารถมองเห็นได้ตลอดทั้งปีและตลอดทั้งคืนนั่นก็คือดาว Polaris หรือดาวเหนือดวงปัจจุบันนั่นเอง

คุณรู้หรือไม่ว่าดวงดาวบนท้องฟ้าได้ถูกจัดทำเป็นแผนที่เอาไว้นานเป็นพันๆปี และที่นานกว่านั้นดวงดาวเหล่านี้ไม่ได้จัดเรียงในรูปแบบที่เราคุ้นชินเหมือนเช่นทุกวันนี้ ผมขอยกตัวอย่างดาวเหนือ (North Star) ซึ่งเป็นดาวที่สำคัญมากสำหรับคนเดินทางในเวลาค่ำคืน ปัจจุบันขั้วเหนือของแกนโลกชี้อยู่ที่ดาวโพลารีส (Polaris) ในกลุ่มดาวหมีเล็ก (Ursa Minor) หรือที่เราเรียกกันว่าดาวเหนือ แต่เมื่อ 5,000 ปีก่อนในยุคของชาวอียิปต์โบราณแกนโลกชี้อยู่ที่ดาวทูบาน (Thuban) ในกลุ่มดาวมังกร (Draco) ซึ่งชาวอียิปต์ใช้ดาวนี้เป็นดาวเหนือในการสร้างปิรามิด และในอีก 13,000 ปีข้างหน้า แกนโลกจะชี้ไปที่ดาวเวก้า (Vega) ในกลุ่มดาวพิณ (Lyra) และนับจากปัจจุบันไปอีก 25,800 ปีแกนโลกก็จะกลับมาชี้ที่ดาวโพลาลิสอีกครั้ง อันจะเป็นผลให้แผนที่ดาวในระบบศูนย์สูตรเปลี่ยนแปลงไปตามตำแหน่งดาวเหนือ

ตำแหน่งดาวบนท้องฟ้านอกจากจะเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลแล้ว ตำแหน่งแห่งที่ของผู้สังเกตนั้นยังมีผลโดยตรงต่อการดูดาวอีกด้วย เป็นต้นว่าถ้าเรายืนอยู่ที่ขั้วโลกเหนือก็จะเห็นดาวเหนือตรงกับกลางศีรษะพอดี และเราก็จะเห็นเฉพาะดาวในซีกโลกเหนือ (Northern Hemisphere) เท่านั้น หากเราไปยืนดูดาวที่ขั้วโลกใต้ก็จะเป็นกรณีตรงกันข้าม คือจะมองไม่เห็นดาวเหนือเพราะดาวเหนือจะเสมือนอยู่ใต้เท้าของเราพอดี จะเห็นก็แต่ดาวที่อยู่ในซีกโลกใต้เท่านั้น (Southern Hemisphere) ดังนั้นบรรดาสาวๆทั้งหลายอย่าได้หลงเชื่อหนุ่มๆที่มาชวนไปดูดาวเหนือที่ออสเตรเลียหรือนิวซีแลนด์เด็ดขาด ไม่ว่ามันจะฟังดูโรแมนติกสักเพียงใด

สำหรับประเทศไทยของเรานั้นเหนือเส้นศูนย์สูตรประมาณ 15 องศา (18 องศาโดยประมาณสำหรับจังหวัดเชียงใหม่) เป็นเหตุให้สามารถสังเกตดาวได้ทั้งสองซีกโลกแต่จะค่อนไปทางดาวในท้องฟ้าซีกโลกเหนือมากกว่า โดยจะสังเกตเห็นดาวเหนืออยู่สูงจากเส้นขอบฟ้าประมาณ 15 องศา ทางทิศเหนือ ดาวเหนือนั้นมีความสว่างน้อยมาก (mag 1.80) การสังเกตดาวเหนือจึงทำได้ยาก แต่เราสามารถใช้กลุ่มดาวบริเวณขั้วฟ้าเหนือช่วยหาได้ ซึ่งมีสองกลุ่มได้แก่

1. กลุ่มดาวคาสซิโอเปีย (Cassiopia) หรือกลุ่มดาวค้างคาวตามคติไทย เป็นกลุ่มดาวที่สังเกตเห็นได้ง่าย ประกอบด้วยดาว 5 ดวงเรียงตัวกันคล้ายตัวอักษร M หรือเหมือนค้างคาวกำลังบิน อยู่ห่างจากดาวเหนือเป็นระยะทางปรากฏประมาณ 25 องศา โดยจุดกลางจะชี้ไปที่ดาวเหนือ กลุ่มดาวนี้อยู่ตรงกันข้ามกับกลุ่มดาวหมีใหญ่จึงสามารถใช้ระบุตำแหน่งของดาวเหนือแทนกลุ่มดาวหมีใหญ่ได้


 
2. กลุ่มดาวหมีใหญ่ (Ursa Major) หรือในชื่อไทยว่ากลุ่มดาวจระเข้ เป็นกลุ่มดาวที่ใช้เป็นดาวนำทางได้เป็นอย่างดี พบเห็นได้ง่าย เพราะกลุ่มดาวหมีใหญ่อยู่สูงจากขอบฟ้ามากและสังเกตง่าย โดยที่แนวของดาวสองดวงแรก จะชี้ไปที่ดาวเหนือ โดยห่างไปอีก 5 เท่าตัวของระยะห่างระหว่างดาวสองดวงที่ชี้ หรือ 25 องศาพอดี กลุ่มดาวหมีใหญ่นี้เป็นกลุ่มดาวที่เป็นที่คุ้นเคยแก่นักดูดาวสมัครเล่นมาก เพราะเป็นกลุ่มดาวที่มีลักษณะโดดเด่น สังเกตเห็นได้ง่าย มีชื่อเรียกหลากหลายตามจินตนาการของผู้สังเกต ยกตัวอย่างเช่นคนไทยเรียกดาวกลุ่มนี้ว่า ดาวจระเข้ คนลาวเรียกว่า ดาวหัวช้าง ในสหราชอาณาจักรเรียกว่า คันไถ ในจีนและอเมริกาเหนือ เรียกว่า กระบวยใหญ่ ผมมีโอกาสได้ไปดูดาวบนดอยที่อำเภอแม่แจ่มมาสองสามหน เคยสอบถามชาวปกาเกอะญอว่าเขาเรียกขานดาวกลุ่มนี้ว่าอย่างไร  พบว่าพวกเขาเรียกดาวกลุ่มนี้ว่า ชากะเชอ ซึ่งหมายถึงหัวช้าง อันไปพ้องกับชื่อเรียกของชาวลาว ซึ่งเมื่อพิจารณาดูแล้วผมเห็นด้วยว่ามันคล้ายหัวช้างมากกว่าจระเข้จริงๆ และเมื่อดาวกลุ่มนี้เคลื่อนตัวรอบดาวเหนือ ช้างของผมยังชูงวงได้อีกด้วย
 
แม้ว่าในทางวิชาการแล้วดวงดาวเป็นเพียงกลุ่มก้อนของมวลสารและพลังงาน แต่ผมก็ยังมีความเพลิดเพลินและเกิดจินตนาการกับการดูดาวบนท้องฟ้าอยู่จนถึงทุกวันนี้  ทุกครั้งที่เห็นดาวตกผมก็ยังคงอธิษฐานขอสิ่งดีงามให้บังเกิด   ถึงแม้ว่าจะรู้ว่าดาวตกแท้จริงคือเทหวัตถุจากห้วงอวกาศที่หลุดหลงเข้ามาในชั้นบรรยากาศ และลุกไหม้จากความร้อนอันเกิดจากการแรงเสียดทานของชั้นบรรยากาศ แต่สำหรับผมแล้วดาวตกเป็นปรากฏการณ์สุดแสนพิเศษเสมอ ผมไม่สนับสนุนการนำเอาความรู้เชิงวิชาการมาขับไล่จิตนาการออกไปจากจิตใจ แต่อยากให้เลือกใช้ควบคู่กันให้สอดคล้องตามกาละและเทศะ เพราะแท้จริงแล้วจินตนาการมิได้หย่อนความสำคัญไปกว่าความรู้แต่อย่างใด

 
Chiang Mai, Thailand
Temp: 27°C
Wind Chill: 31°C
Humidity: 84%
Speed: calm km/h
Direct.:
Pressure: 1008.1 mb
CALM
Show more details
Provided by:
Local Pollen Reports
Airport Conditions
Lawn and Garden Weather
Rush Hour Traffic
flag_eng

ทำเนียบมิตร

ขณะนี้กำลังศึกษาอยู่ชั้นปีที่ 1 คณะเศรษฐศาสตร์ หลักสูตรตรี-โทสองภาษา (ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ครอบครัวของ Roselyn Chu เป็นชาวไทยเชื้อชาติไต้หวัน
Mariomon จบปริญญาตรีเอกวิชาถ่ายภาพ แต่ด้วยพรสวรรค์และพรแสวง เธอจึงดำรงตนเป็นนักเขียนและนักข่าวอาชีพผู้เป็นที่รักและเคารพของน้องๆสายอาชีพเดียวกันทั้งในความเป็นมืออาชีพและในหัว...
คุณLimy1025เป็นหนุ่มแบงค์อารมณ์ดี มนุษยสัมพันธ์งาม อายุเพิ่งขึ้นเลขสามหมาดๆ เป็นชาวกรุงเทพฯโดยกำเนิด จบการศึกษาปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร และปริญญาโทที่ส...
ด้วยความผิดพลาดหรือโชคชะตาพาขาขยับมาเรียนกฎหมาย ไม่อาจทราบได้ แต่เป็นสุขที่ได้เรียนรู้รายละเอียดของหนึ่งเสาหลักอำนาจอธิปไตย จบปริญญาตรีไม่รู้จะทำอะไร จึงแสร้งอ้างตัว อยาก...
Kandykandoo
ศิลปินอิสระจากเมืองสกลนคร ที่ปล่อยความฝันอันไม่เป็นเรื่องเป็นราวทิ้งไว้ในโลกแห่งศิลปะและวัฒนธรรมอันหลากหลาย kandykandoo จบมัธยมสายวิทย์ แต่มุ่งมั่นอยากเรียนศิลปะด้วยใจ kandykandoo จบเกี...
สาวเปรี้ยวที่ตะลุยไปเรียนคนเดียวตั้งแต่วัยรุ่น ประสบการณ์ การทดลอง กิน อยู่ และผจญภัยกับผู้คน ทุกรูปแบบ หลากเชื้อชาติ หลายศาสนาตั้งแต่โรงเรียนมัธยมและละแวกบ้านที่เต็มไปด้วย...
หลงในวังวนอักษร จนถือเป็นสรณะประจำวัน หยิบบางเล่มยัดกระเป๋าเพื่อความสบายใจ โดนหนังสือบางเล่มทุบหัวจนมึน ก่อนใช้ชีวิตล่องลอยอย่างเพียรเสาะสาระแห่งชีวิต เนิ่นนานจนไม่อยากจำ...
ชายหนุ่มอารมณ์แปรปรวนกับกลอนร้อนบ้างเย็นบ้าง ที่เขาเรียกว่าเป็นการมองผ่าน องศาของอากาศอิ่มทิพย์เรารู้จักน้องชายคนนี้มานาน เรารู้ว่าองศาอากาศชอบท่องเที่ยว ชอบถ่ายภาพ และมี...
สิริลักษณ์ ศรีประสิทธิ์จบการศึกษาชั้นปริญญาตรีจากภาคการหนังสือพิมพ์ คณะสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ก่อนนี้เคยทำงานเป็นนักข่าวที่โครงการสื่อสารแนวราบ
แว่นตาดนตรี
น้องชายคนนี้ชื่อเล่นชื่อ ก๊อฟ ถือกำเนิดมาบนโลกนี้ในร่างของ เด็กชายกิตติศักดิ์ สิงห์พิทักษ์เมธา เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2529 ชื่อเล่นที่คนเรียกกันจริงๆคือ กอล์ฟ แต่เจ้าตัวมักจะเขี...
เป็นบรรณาธิการประจำปีพ.ศ.2551ของสามัคคีสมาคม หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่าสามัคคีสมาคม ในพระบรมราชูปถัมภ์ และในภาษาอังกฤษว่า The Thai Students’ Association in U.K. จัดทำสามัคคีสารฉบับครบรอบ 108 ปี
พี่ชายที่บังเอิญมีชื่อเล่นเกือบจะเหมือนกันกับบอกอของเรา ผู้กล่าว (โทษบอกอ) ว่า “การที่ได้มาเขียนคอลัมน์นั้นเป็นเรื่องตกกระไดพลอยโจน เพราะบังเอิญไปเจอน้อตตี้เข้าตอนกลับ
มิวจบการศึกษาขั้นปริญญาตรีจากคณะมนุษยศาสตร์ เอกภาษาอังกฤษ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เคยเป็นครูสอนภาษาอังกฤษ จากนั้นทำงานที่ศูนย์สตรีศึกษา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
พิมพ์วดี วากะมะ
แทบจะเรียกได้ว่าเห็นกันมาตั้งแต่ตีนเท่าฝาหอย น้องพิมเป็นคนตลกโปกฮา เธอขำได้ในทุกอณูของชีวิตประจำวัน ขำจนเราเกือบลืมกันไปว่าจริงๆน้องพิมเธออมภูมิอยู่ไม่น้อย...
ธนารักษ์บอกว่าเขากำลังหัดเขียนหนังสือ เขาเคยเรียนเอกวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา แต่แล้วก็ตัดสินใจย้ายมาเรียนคณะนิติศาสตร์ ที่มหาวิทยาลัยเดิม คือมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่ง...
ชื่นชมนิยมควัน และครื้นเครง ฟังเพลงบำบัดจิต จนนับเป็นเพื่อนแท้อีกรายเพียงข้ามวันไร้เพลงกระแทกหูพานเป็นบ้าเอาให้ได้
ไม่ใช่คนเชียงใหม่ แต่เคยใช้ชีวิตนักศึกษาอยู่ที่เชียงใหม่ 4 ปีกับการเรียนภาษาประจำชาติ จากนั้นจึงพาตัวเองไปเป็นประชากรเมืองกรุง ใช้วิชาที่ร่ำเรียนมาเอาดีในการเป็นหน่วย รปภ.

ถ้อยคำกินใจ


“ฤดูร้อนยามบ่าย - 
ฤดูร้อนยามบ่าย
วลีที่ไพเราะที่สุดในภาษาอังกฤษ”

-เฮนรี เจมส์-


Top

Q & A